حسن حسن زاده آملى
495
هزار و يك كلمه (فارسى)
به احترام اعتذار اعتراضى ننمودهايم . و آن كسوف را جز بنده هيچمستخرجى خبر نداده بود كه بنده متفرد بودم . واقعه دوم موضوع رؤيت هلال ماه شوالى بود كه باز بنده متفرد بودم كه ماه مبارك رمضان سلخ ندارد ، چون تقويمها منتشر شدهاند ، مرحوم استاد آية الله آقا شيخ محمد تقى آملى به من فرمود : شما يك نفر موافق نداريد ، همگى ماه مبارك امسال را تمام مىدانند . عرض كردم من هلال شوال را هم از زيج بهادرى و هم از زيج الغ بيكى به چهارده افق ايران استخراج كردهام ، در نتيجه هلال شوّال در غروب 29 ماه مبارك رمضان در همه اين آفاق قابل رؤيت است چنان كه معلوم خواهد شد ، و به حمد الله چنان بوده است كه به عرض رساندهايم . در آن زمان مرحوم آية الله كاشانى رئيس مجلس بود و لكن هيچوقت به مجلس نمىرفت ، و ديدار با ايشان و گزارشهاى امور مجلسى در منزلش در پامنار تهران صورت مىگرفت . بدين مناسبت در همان روز عيد فطر آن استاد رياضى معهود باتنى چند به حضورش رسيدند . مرحوم آقاى كاشانى به او گفت : چطور شده است كه فقط يك طلبه ما درست استخراج كرده است ؟ آن استاد رياضى در جوابش اين شعر سعدى را خوانده بود : گاه باشد كه كودك نادان * بغلط بر هدف زند تيرى من به تفصيل مشخّصات هلال مذكور را مطابق آفاق ياد شده از دو زيج نام برده با خطاب محترمانه و مؤدّبانه به آن استاد رياضى به مدير آن روز اطلاعات دادهام ، و لكن از قبول آن خوددارى كرد . و بالأخره قسمتى از آن را روزنامه وظيفه آن روز كه هنوز شهرت چشمگيرى كسب نكرده بود به چاپ رسانده بود . شگفت اينكه در ماه مبارك سنه بعد آن من متفرد در سلخ بودم و ديگران متفق كه سلخ دارد ، و صحّت محاسبه ما به وقوع پيوست كه در هيچجاى ايران ادّعاى رؤيت هلال در غروب 29 رمضان نشد و دو سه واقعه ديگر نيز مشابه همين وقايع پيش آمده است . و فعلا از بيان تفصيل و ارائه مدارك تاريخى از روزنامه و غير آن و ديگر امور معذورم كه فرصتى وسيع مىخواهد و نتيجهاى مثبت ندارد .